- . “XƯA THÌ CÓ TIÊN CÔ, BÂY GIỜ THỈ CÓ TIÊN CẬU, TIÊN ÔNG!”
Trước khi đặt tên núi Các Mác, suối Lê Nin, Bác có hỏi một số đồng chí người dân tộc về tên cũ và truyền thuyết của chúng. Các đồng chí địa phương kể chuyện cho Bác biết: Ở đây, ngưồi ta gọi suối này là Tả Giàng, còn trái núi kia gọi là núi Khỉ, vì từ hè 1939, hàng năm khỉ đều kéo về đây ăn ngô. Khi bị đuổi, chúng chạy lên núi và ở đó. Núi Khỉ, tiếng địa phương là Cát Lỳ. Nhưng có bà cụ kể lại cho biết núi đó gọi là núi Đào. Sự tích của nó là: Xưa kia có 7 cô tiên, con gái Ngọc Hoàng sau khi đi chơi vườn đào về thì trông thấy suối. Các cô xuông tắm, cô út có mang theo một quả đào. Mải tắm đến trưa đã đến giờ về chầu Ngọc Hoàng, các cô vội bay về trời, cô út lên sau vội quá, bỏ lại quả đào. Quả đào đó biến thành quả núi này. Nghe kế xong, Bác Hồ nói: - À th ế ra nơi đây xưa kia có tiên cô đến chơi. Xưa thì có tiên cô, bây giò thì có tiên cậu, tiên ông. Ông Các Mác lả người muốn cho cả loài người thành tiên cho nên ta gọi núi này là núi Các Mác. Còn ông Lê Nin, người đầu tiên đã làm cho Liên Xô tiến lên Chủ nghĩa xã hội, ta nên gọi suối này là suối Lê Nin để tưởng nhớ!
(Theo lời kế của Lê Quảng Ba)
- . CỤ HỔ THÁCH ĐỐ
Cuộc sống của Bác Hồ, bao giò cũng giản dị vui tươi. Bác làm từ việc lớn, như lãnh đạo cách mạng, đến việc bình thường nhất, như xay bột, giã gạo, vác gỗ... Có lần Bác đang cặm cụi trồng cây khoai môn trước cửa nhà, thấy chúng tôi vào, Bác liền cười nói:
-'Trồng môn trước cửa”, thử đốì lại xem saơ. Câu đốĩ cũng khá hóc búa vì “môn” tức là cửa, làm thế nào chọn được vế kia cho chọi.
- “Bắt ốc sau nhà”! Chúng tôi cùng nhau cười thưa lại, sau một lúc lâu suy nghĩ. Bác cưòi một cách vui vẻ: - Tạm cho đươc!
(Theo lời k ể của Đặng Văn Cáp trong sách: “Đầu Nguồn’
Một đêm trăng sáng. Đồng chí ông Ké cùng các đồng chí và tôi đi tắm đêm. Trông thấy bóng trăng sáng vằng vặc trong lòng suối, đồng chí ông Ké nói:
- Tôi có một câu đối. Ai đối được tôi gả con gái cho. Đồng chí ông Ké liền thong thả đọc vế đôi
“Nguyệt chiếu khê tâm , tâm chiếu nguyệt” (Mặt trăng soi xuống lòng khe, lòng khe soi lên trăng)
Ai cũng cố nghĩ để đổi lại. Riêng đồng chí Hường đối: “Hoa sinh thạch diện, diện sinh hoa” (Hoa nở trên mặt đá, mặt nở hoa). Ông Ké thốt lên vui vẻ: “Ô, thế hoá ra mặt rỗ rồi”. Mọi ngưòi cùng phá lên cười vui vẻ. Nghĩ đến vế đối của ông Ké ra, lời lẽ than h tao, ý tứ sâu sắc, đối được cũng khó. Nhân nhìn trước mắt có cái động núi đẹp đẽ, lúc trẻ tôi vẫn thưòng cùng bạn bè vào chơi, hét lên một tiếng có ngàn tiếng vọng lại. Tôi nói;
“Lôi mình không cốc, cốc mình lôi” (Sấm gọi hang không, hang gọi sấm)
Ồng Ké khen: - Đươc. Nhưng đồng chí không làm rể được mình vì đồng chí gần bằng tuổi mình rồi, lại đã có gia đình. Mọi ngưòi cười ồ vui vẻ....